Kalendarz liturgiczny

27 września

Świętych Kosmy i Damiana, Męczenników

 

Ryt półzdwojony. Szaty czerwone.

 

 

Źródło: Pius Parsch „Rok Liturgiczny”, Poznań 1956, t. 3.

 

 

1. Święci Kosma i Damian.

Grób w Cyrrhus (Syria); cesarz Justynian wzniósł nad nim wspaniałą bazylikę. Relikwie ich znajdują się w różnych kościołach miast europejskich.

— Życie.

Obaj Święci słynęli w dawnym Kościele jako „uzdrowiciele chorych”, którzy korzystali ze swej wiedzy lekarskiej celem nawracania pogan na Wiarę Chrześcijańską. Są Patronami lekarzy i aptekarzy. Imiona ich zamieszczone są w Kanonie Mszy i w Litanii do Wszystkich Świętych. W Martyrologium czytamy: „W Egei (Azja Mniejsza) śmierć Świętych Braci i Męczenników, Kosmy i Damiana, którzy w prześladowaniu za Dioklecjana zostali w okrutny sposób umęczeni, zakuto ich w kajdany, wtrącono do więzienia, następnie wrzucono ich do morza, palono ogniem, przybito do krzyża, kamienowano, a wreszcie zasypano strzałami; gdy zaś przy Pomocy Bożej bez szwanku znieśli wszystkie te tortury, ścięto ich mieczem…” (około r. 300).

— Zastosowanie.

Obaj Święci lekarze leczyli za Przykładem Zbawiciela chore ciała, żeby pozyskać i uzdrowić dusze. Podobnie postępuje się jeszcze i dzisiaj na misjach w krajach pogańskich. Kościół bardzo dba o zapewnienie chorym pomocy zarówno materialnej, jak i duszpasterskiej; nikt bowiem nie jest tak podatny na sprawy Królestwa Bożego jak chorzy. Toteż każdy Chrześcijanin godzien tego imienia powinien roztoczyć opiekę nad jakimś chorym i czynić dla niego wszystko, na co go stać.

3. Msza (Sapientiam), wspólna na uroczystość wielu męczenników, była pierwotnie własną mszą na uroczystość Świętych Kosmy i Damiana. W Introicie „zgromadzenie wiernych” i przybyłe z daleka „narody” (tzn. my) wchodzą do kościoła, w którym spoczywają relikwie Świętych, i zdumiewają się nad ich mądrością, a równocześnie wzywają „sprawiedliwych”, by się radowali w Panu. W Lekcji sławi ich z kolei Kościół: „Sprawiedliwi na wieki żyć będą, i u Pana jest ich zapłata… Dlatego dostąpią królestwa wspaniałego i korony pięknej z Ręki Pańskiej”. W walce zaś duchów, która aż do końca toczy się o Królestwo Boże, będą również obleczonymi w pełną zbroję bojownikami, a równocześnie naszymi obrońcami. Alleluja opiewa prawdziwe braterstwo, które „pokonało zbrodnie świata”. Celem lepszego zrozumienia Ewangelii trzeba pamiętać o tym, że w dawnych wiekach ludzie zwykli byli przynosić swych chorych do grobów Męczenników; wkładano też na nich chusty, przytknięte poprzednio do grobu, żywiono bowiem przekonanie, że „moc wychodzi” ze Świętych ich zwłok. Ewangelia dzisiejsza odtwarza niejako w sposób mistyczny przebieg Świętej Ofiary: „Wielkie mnóstwo ludu” (tzn. my) przybywa, aby otrzymać „uzdrowienie z niemocy” (duszy). Jezus zaś „zeszedłszy z góry” (tzn. z Niebios) „stanął na równinie” (pośród nas). „A cała rzesza pragnęła się Go dotknąć (w dawnych czasach składano Hostię Świętą na ręku każdego z wiernych), albowiem wychodziła zeń (z Eucharystii) Moc”. W dalszym ciągu Ewangelii Pan Jezus nazywa Świętych dzisiejszych Błogosławionymi, gdyż urzeczywistniali oni w życiu swoim Jego Błogosławieństwa, zwłaszcza zaś czwarte: „Błogosławieni będziecie, gdy ludzie was znienawidzą i gdy was wyłączą, i złorzeczyć wam będą, i zniesławiać imię wasze.. dla Syna Człowieczego. Weselcie się dnia onego, a radujcie, bo oto zapłata wasza obfita jest w Niebiesiech”. W Antyfonie na Komunię Świętą występuje piękny kontrast: podczas gdy my spożywamy Ciało Ukrzyżowanego Pana. Kościół przypomina nam, że zwłoki Świętych Męczenników rzucano ptakom drapieżnym I dzikim zwierzętom na pożarcie. Także i Brewiarz (w 8. responsorium) wystawia męstwo braci Męczenników: „To jest zaiste prawdziwe braterstwo, niezwyciężone w żadnej walce: przelali krew swą i poszli za Panem. Wzgardziwszy dworem królewskim na ziemi otrzymali udział w Królestwie Niebios. Oto jak dobra i jak wdzięczna rzecz, mieszkać braciom społem”.

4. Kościół stacyjny Świętych Kosmy i Damiana w Rzymie.

Papież Feliks IV (526-530) uczcił pamięć obu Świętych Męczenników poświęcając pod ich wezwaniem dawne „Templum Sacrae Urbis” na Forum Romanum. Kościół ten stal się najsławniejszą ze Świątyń pod ich wezwaniem, a w końcu ustanowiony został kościołem stacyjnym. Lud rzymski odnosił się z wielką ufnością do obu Świętych lekarzy, co znalazło wyraz w tekstach dzisiejszej Mszy. W kościele tym zachowała się dotychczas wspaniała mozaika, wykonana z polecenia papieża Feliksa IV na sklepieniu absydy, jedna z najpiękniejszych. jakie podziwiać można w Rzymie. Widzimy w niej klasyczny przykład starochrześcijańskiej symboliki. Pośrodku widnieje wzniosła postać uwielbionego Zbawiciela, unosząca się na obłokach: prawa Jego ręka wzniesiona jest w górę, lewa obejmuje zwój Pisma Świętego. Złota szata ozdobiona jest szkarłatnymi pasmami (claves). Po łące okrytej kwieciem (symbol raju) Święci Piotr i Paweł wiodą ku Panu Niebios obu Męczenników, Kosmę i Damiana, którzy jako lekarze niosą z sobą torbę z lekami (bardzo to wymowny obraz: włodarze rzymskiego Kościoła wprowadzają do nieba dwóch Świętych ze Wschodu). Obaj Męczennicy odziani są w dostojne szaty i niosą w osłoniętych rękach swe wieńce zwycięstwa (w ten sposób sztuka starochrześcijańska przedstawiała zazwyczaj Świętych). Przez łąkę przepływa rzeka, która, jak świadczy napis, wyobraża Jordan, a jest symbolem Łaski Chrztu Świętego i życia Bożego. Nad brzegiem rzeki rosną dwie okryte owocami palmy, które wyobrażają życie miłe Bogu. Na jednym z tych drzew widnieje legendarny ptak feniks, symbol zmartwychwstania i chwały. Gwiazda nad postacią Św. Pawła ma również symboliczne znaczenie, wyobraża bowiem niebo. Ponad postacią Chrystusa Pana widać Rękę Boga, która podaje wieniec zwycięstwa. W niższej części mozaiki stoi na skale Baranek Boży; ze skały wypływają cztery rzeki raju. Zwróćmy uwagę na odmienne ujęcie obu tych obrazów: u góry Chrystus w Chwale Niebieskiej, poniżej Baranek Boży, czyli Chrystus Pan w Ofierze Świętej. Po obu stronach Baranka Bożego widzimy dwanaście owieczek, nadchodzących z Jerozolimy i Betlejem; jest to symbol Kościoła Walczącego, który się wywodzi ze świata żydowskiego i pogańskiego. Cały więc obraz przedstawia Kościół Triumfujący i Kościół Walczący; pierwszy otacza Chrystusa triumfującego w Niebie, drugi Baranka Bożego w Eucharystii. — Wspaniała ta mozaika jest niezmiernie wymowna, symbolizuje bowiem najwyższe dobra Chrześcijanina: Chrystusa nauczającego i uwielbionego jako Króla; życie sakramentalne Kościoła we Chrzcie Świętym i w Eucharystii; życie chrześcijańskie w symbolu palmy i korony, a wreszcie nadzieję przyszłego życia pod postacią feniksa.

***

Mszał Rzymski 1931r.; Mszał Rzymski 1949r.

ŚŚ. Kosmy i Damiana Męczennicy. Bracia wedle krwi, Święci Kosma i Damian, byli nimi też przez Wiarę w Jezusa i wspólne męczeństwo, poniesione dla Jego sprawy (All.) Pochodzili z Egli w Arabii, byli znakomitymi lekarzami za panowania Dioklecjana i Maksvmiana, uzdrawiali zarówno Mocą Chrystusową, jak wiedzą lekarską najcięższe choroby. To też sława ich rozeszła się wkrótce po wszystkich krajach. Uważając się więcej za Apostołów, niż za lekarzy, przy uzdrawianiu ciała, za Przykładem Jezusa w Palestynie, leczyli i dusze (Ew.) Wydani rządcy Lizjaszowi, ponieśli najokrutniejsze męki, następnie wrzucono ich związanych do morza, później jeszcze ukamienowano i palono na ogniu. Po wielu mękach zmarli około 285 r., a zwłoki ich przewieziono do Rzymu, do dawnej świątyni Romulusa, zmienionej na kościół im poświęcony, gdzie odbywa się stacja w czwartek 3 tygodnia Wielkiego Postu. Imiona ich zapisane są w Kanonie Mszy Świętej po kilku Męczennikach Rzymskich.

 

 

 

Z MARTYROLOGIUM RZYMSKIEGO (1956R.)

 

 

Dnia 27-go września oprócz tego obchodzi Kościół Święty pamiątkę następujących Świętych Pańskich, zamieszczonych w Rzymskim Martyrologium:

 

W Egei męczeństwo Świętych Braci Kosmy i Damiana; w prześladowaniu za Dioklecjana ponieśli najróżnorodniejsze męczarnie; zostali związani i uwięzieni, wrzucono ich w morze, przybito do krzyża, kamienowano i postawiono żołnierzom jako cel do strzelania z łuku. Ponieważ jednak wszystko to nie zachwiało ich w Wierze, zostali straceni; z nimi dzielili się losem bracia Antimus, Leoncjusz i Euprepiusz.

W Rzymie uroczystość szlachetnej Epicharii, małżonki senatora, który w tym samym prześladowaniu obity został kulkami ołowianymi, a potem ścięty.

W Todi śmierć męczeńska Św. Fidencjusza i Terencjusza za tegoż samego Dioklecjana.

W Kordowie uroczystość Świętych Braci Adulfa i Jana, Męczenników, co w prześladowaniu maurytańskim wywalczyli sobie koronę zwycięstwa.

W Sitten we Wallis pamiątka Św. Florentyna, Męczennika, skazanego z Św. Hilarym na ścięcie, gdy im poprzednio języki poucinano.

W Byblos w Fenicji pamiątka Św. Marka, Biskupa, który według Św. Łukasza nosił także imię Jana.

W Mediolanie uroczystość Św. Kajusa, ucznia Św. Barnaby, Apostoła; po wielu cierpieniach zniesionych za Nerona, zasnął spokojnie w Panu.

W Rawennie uroczystość Św. Aderyta, Biskupa i Wyznawcy.

W Paryżu pamiątka Św. Wincentego a Paulo, założyciela Zakonu Misjonarzy i Sióstr Miłosierdzia, prawdziwie apostolskiego męża i ojca ubogich; uroczystość jego obchodzą uroczyście dnia 19 lipca.

Tamże uroczystość Św. Eleazara, Hrabiego.

W Hennegau uroczystość Św. Hiltrudy, Dziewicy.

 

 

 

 

A gdzie indziej wielu innych Świętych Męczenników i Wyznawców oraz Świętych Dziewic.

R. Deo gratias.

 

 

 

 

 

 

 

 

© salveregina.pl 2023